Nipah Virüsü: Hayvanlardan İnsanlara Bulaşan Tehlike

Güney ve Güneydoğu Asya’da görülen Nipah virüsü (NiV), hem insanlarda hem de hayvanlarda ciddi hastalıklara yol açıyor. İlk olarak 1999 yılında Malezya’da tanımlanan virüs, domuz yetiştiricileri arasında salgınlara neden olmuştu. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), NiV’yi gelecekte pandemi riski taşıyan öncelikli hastalıklar arasında değerlendiriyor.

Virüs ve Bulaşma Yolları

Nipah virüsü, henipavirus cinsine ait bir RNA virüsü olup doğal konakçısı meyve yarasalarıdır. Virüs, enfekte hayvanlarla doğrudan temas veya yarasaların idrar, salya ve dışkısıyla kirlenmiş meyvelerin tüketilmesi yoluyla insanlara geçebiliyor. Ayrıca enfekte kişilerle yakın temasta bulunmak da bulaşma riskini artırıyor.

Belirtiler ve Klinik Seyir

Hastalığın kuluçka süresi genellikle 4–14 gün arasında değişiyor. Başlangıçta grip benzeri şikâyetler görülse de hastalık hızla sinir sistemini etkileyebiliyor. Belirtiler arasında yüksek ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, boğaz ağrısı ve mide bulantısı yer alıyor. İleri evrelerde ise nöbet, koma ve solunum yetmezliği görülebiliyor. Vaka ölüm oranı, enfeksiyonun görüldüğü bölgeye bağlı olarak %40 ile %75 arasında değişiyor.

Teşhis ve Tedavi

Nipah virüsünü erken dönemde teşhis etmek güç. RT-PCR, ELISA ve hücre kültürü testleri ile tanı konabiliyor. Henüz onaylı bir aşı veya spesifik ilaç bulunmuyor. Tedavi, semptomları hafifletmeye ve destekleyici bakıma dayanıyor. Şiddetli vakalarda mekanik ventilasyon ve deneysel tedaviler uygulanabiliyor.

Korunma Yöntemleri

Uzmanlar, salgın riskini azaltmak için şu önlemleri öneriyor:

• Meyve yarasalarının bulunduğu bölgelerde ağaçtan düşen meyveleri yememek ve meyveleri sirkeli suyla yıkamak

• Hurma suyu gibi taze meyve özlerini kaynatmadan tüketmemek

• Enfekte hayvanlarla doğrudan temastan kaçınmak

Uyarılar ve Pandemi Riski

İnsandan insana bulaşma yeteneği nedeniyle Nipah virüsünün pandemi potansiyeli bulunuyor. Ancak bulaş hızı COVID-19 kadar yüksek değil. Domuz eti iyi pişirildiğinde güvenli kabul edilirken, enfekte domuzlarla temas riskli. Hastalığı atlatan bazı kişilerde kalıcı nörolojik sorunlar görülebiliyor.

Uzmanlar, virüse karşı farkındalık oluşturmanın ve hijyen önlemlerine dikkat etmenin salgınları önlemede kritik olduğunu belirtiyor.